Punter

de Kuunder punter

De eerste punters zijn te zien op 16e eeuwse schilderijen, het zijn schepen van vijf tot acht meter lang met een heel geringe diepgang.

Het schip is open, het kan ook een dek of kajuit hebben maar dat hoeft niet, kenmerkend zijn de recht vallende voor en achter steven, de punter heeft een aangehangen roer, de bovenkant van het roer is vaak versierd.

De punter heeft een zwaard dat van de ene zijde naar de andere wordt verplaatst bij het overstag gaan.

Niet iedere punter heeft een mast is dit wel het geval dan bevindt deze zich op driekwart van het schip. In delen van Overijssel wordt met de punter geboomd wat ook wel punteren wordt genoemd,

men zet zich dan af met een paal tegen de bodem.

Ook kan er over langere afstanden langs de kant worden gelopen er wordt dan gejaagd (duwen met de vaarboom tegen de wal).

De punter kwam het meest voor in de veengebieden van Overijssel, Friesland, Zuid-Holland, Utrecht

en de bollen en Zaanstreek.

Ook waren er zeepunters die zeewaardig waren en aan de oostzijde van de Zuiderzee voor de visserij waren ingericht o,a, de Kuunder punter.

Er waren varianten voor vracht, visserij, er bestonden zelfs postpunters die tussen de wadden en het vaste land vaarden.

De Stichting het Punterwezen zet zich in voor het behoud van de punter, de vereniging de Zeilpunter heeft een aantal punters in onderhoud die kunnen worden gehuurd.

Hoe president Nixon de ruimtevaart negatief beïnvloedde.

president Richard M. Nixon

Toen Richard Nixon in januari 1969 aantrad als president, was het NASA ruimtevaart programma op zijn hoogtepunt, een hoogtepunt dat het nooit meer zou evenaren.

Net voor het aantreden van Nixon had de politiek al besloten tot reductie van de kosten in het lopende ruimtevaart programma.

Onder Nixon werd in 1969 besloten dat de Apollo vluchten na 1972 zouden worden beëindigd en dat de geplande vluchten voor de Apollo 18, 19, en 20 geen doorgang meer zouden hebben.

De laatste Apollo 17 vlucht ging op 7 december 1972 naar de krater "Littrow" in het Taurusgebergte.

Wetenschap in de ruimte zo luidde het moest belangrijker worden dan prestigieuze ruimtevluchten.

De bijna gelijktijdig met Nixon aangetreden bestuurder van de NASA, Dr. Thomas O. Paine kwam met plannen voor het tijdperk na het Apollo programma en ging hier in de zomer van 1969 mee naar het Witte Huis, Het was een ambitieus plan er moest een permanente maanbasis komen en tevens een ruimtestation  dat rond de Aarde zou gaan cirkelen en dat voor het einde van de jaren 70.

Daarna zou er een bemande vlucht naar Mars op stapel staan waar de NASA op z'n vroegst 1981

zou gaan landen.

President Nixon verwierp de voorstellen van de NASA uit financiële overwegingen het zou allemaal te duur worden, Dr. Paine verliet al na anderhalf jaar teleurgesteld de NASA.

Een aantal jaren werd het Space Shuttle programma wel door Nixon goedgekeurd en dan alleen omdat het in de toekomst vele arbeidsplaatsen zou gaan opleveren!
Hadden de Verenigde Staten een wat ambitieuzer president gehad dan Nixon dan was de mens wellicht voor de eeuwwisseling al op Mars geweest.

Walvisvaart in Nederland.

't Walvisvaarders huisje den Hoorn

Op Texel werd enkele jaren geleden een klein museum geopend:'t Walvisvaarders huisje in den Hoorn, Klaas Daalder kocht deze woning in 1729 aan en woonde er met zijn vrouw en kinderen, het interieur is tot en met vandaag de dag vrijwel onveranderd gebleven.

Klaas Daalder was Commandeur op de walvisvaart en had al sinds zijn 10e jaar als matroos gevaren, in het begin bij de V.O.C. 

In die tijd leefden heel wat families op de Waddeneilanden en ook in Zeeland van de walvisvaart,

het jagen op walvissen zou je in die tijd booming business kunnen noemen.

Het waren de Nederlanders op zoek naar een alternatieve noordelijke route die berichtten over de walvissen die ze er zagen.
Omdat de bevolking in die tijd explosief groeide was er een tekort aan plantaardige producten, men wist intussen dat walvissen een dikke speklaag hadden dit spek was de oplossing voor het tekort.

In Nederland werd de Noordsche Compagnie opgericht die tussen 1614 en 1642 het alleen recht kreeg op het jagen van walvissen.

Bij Spitsbergen bij het eiland Amsterdam en Jan Mayen werd een nederzetting Smeerenburg gevestigd waar Groenlandse walvissen tot traan werden verwerkt.

Na 1642 gingen anderen meedoen en werd de Groenlandse walvis bijna uitgemoord, men ging uitwijken naar andere gebieden zoals tussen Canada en Groenland wat commercieel geen succes bleek na 1873 hield men in Nederland de walvisvaart voor gezien.

De schaarste in oliën en vetten kort na de Tweede Wereldoorlog zorgde er voor dat de Nederlandse

Maatschappij voor de Walvisvaart werd opgericht.

Er werd een walvisfabriek schip (Willem Barentsz)en enkele vangschepen aangekocht en men trok naar de wateren rond Antarctica waar  tijdens de walvisjacht de verwerking van de walvissen op het fabrieksschip plaats vond.

Op deze manier werden tussen 1946 en 1964, 18 expedities in de wateren rond Antarctica uitgevoerd.
De landen die meededen aan de walvisvaart hadden in 1946 de Internationale Walvisvaart Commissie opgericht en werd afgesproken hoeveel walvissen er per land gevangen mochten worden.
Op het moment dat Nederland de nieuwe Willem Bartensz II in gebruik nam besloot het I.W.C.
dat Nederland de vangst moest beperken, Nederland verliet boos het I.W.C.
In 1964 werd de nieuwe Willem Barentsz II aan Japan verkocht, het definitieve einde van de Nederlandse walvisvaart.
En zo kon het gebeuren dat dertig jaar later actievoerende schepen van Greenpeace zoals de Sirius
vanuit Nederland opereerden om bij Antarctica actie te gaan voeren tegen de Walvisvaart. 

Willem Barentsz

Jean Dulieu de vader van Paulus de Boskabouter.

Jan van Oort "Jean Dulieu" 1921-2006(foto Paulus archief) 

Jan van Oort werd op 13 april 1921 in Amsterdam geboren uit een kunstzinnige familie.

Het bleek al heel gauw dat hij muzikale aanleg had maar ook fantasie en creatief vermogen.

Jan hield zich bezig met tekenen en knutselen en was geboeid door de natuur, echter vaders wil was wet Jan moest een muzikale opleiding gaan volgen.

Jan studeerde viool aan het conservatorium en slaagde in 1940 voor het eindexamen, gedurende de eerste jaren van de Tweede Wereld oorlog werkte hij bij verschillende orkesten, hij was musicus bij het Goois Orkest, concertmeester bij de Nederlandse Opera, en 2e violist bij het Concertgebouw orkest.

In het najaar van 1944 werd het orkest door de oorlogsomstandigheden ontbonden.

Van Oort vestigde zich in Soest en ging zich toeleggen op het tekenen. Hij maakte het ontwerp van twaalf verschillende kabouters en liet zijn vrouw de beste uitzoeken, Paulus de Boskabouter zag het licht. Kort na de oorlog slaagde Jan van Oort er in zijn verhalen onder te brengen als strip bij de krant het Vrije Volk, in 1946 verscheen de eerste strip in het Vrije Volk, onder het pseudoniem Jean Dulieu, dit om als hij misschien als tekenaar zou mislukken het zijn goede naam in de muziekwereld niet zou schaden, in totaal maakte hij 3.600 stripafleveringen.

Het echtpaar verhuisde naar Terschelling, vanaf 1948 verschijnt het eerste Paulus kinderboek, in totaal verschenen er 32 kinderboeken, als zijn meesterwerk wordt "Paulus en de Eikel mannetjes" beschouwd het verscheen in 1964, verschillende titels verschenen in het Duits, Engels, Japans, Zweeds en Zuid Afrikaans.
Kortstondig deed hij ook nog ander werk: reclame werk voor AH in 1953 "Boffie en Buikie", hij reisde veel naar Italië n.a.v. deze reizen verscheen in 1956 het boek "Francesco" over het leven van Franciscus van Assisi, hij was ook nog medewerker aan het kindertijdschrift Kris Kras.

Van 1955 tot 1964 werd Paulus als radiohoorspel uitgezonden waarbij Dulieu alle stemmen deed.

Vanaf 1967 werden er vanuit een studio in het Soester bos 40 Paulus poppenfilmpjes van 10 minuten gemaakt, Jean Dulieu verzorgde de poppen en decors allemaal zelf, deze filmpjes werden onder meer in Engeland, Australië, Nieuw Zeeland en Canada vertoond.

Begin jaren 70 verscheen er een nieuwe serie stripverhalen die 23 verhalen zouden gaan omvatten, 

in al zijn strips legt Dulieu een grote interesse aan bomen ten toon.                                                   Nog steeds verschijnen er Paulus boeken met ongepubliceerd materiaal.

Zijn hele oeuvre omvat pentekeningen, aquarellen, balpen tekeningen en werken in potlood. 

In 1984 stopte Jean Dulieu met Paulus de Boskabouter.

Jan van Oort overleed in Arnhem in 2006 op 85 jarige leeftijd.

Vuurtorens in Nederland (10) Hoek van Holland.

Vuurtoren Hoek van Holland

Met de aanleg van de Nieuwe Waterweg werd op 31 oktober 1866 een begin gemaakt, de Nieuwe Waterweg zou de levensader tussen de Rotterdamse havens en de Noordzee worden.

Werklieden en ambtenaren vestigden zich in de nieuwe vestiging Hoek van Holland, in 1893 werd de Berghaven gegraven in 1893 volgde een spoorwegverbinding met Rotterdam het jaar waarin ook de eerste veerdienst naar Engeland werd geopend.

De bebakening van de Nieuwe Waterweg bestond in 1866 uit een wit licht op het Noorderhoofd, vanaf 1876 een ijzeren opengewerkte zeskantige toren met eveneens een wit licht, op het Zuiderhoofd stond een rood havenlicht.

Op de zuidoever van de Nieuwe Waterweg op het eiland de Beer vormden twee houten lichtopstanden een lichtenlijn.

Het "hoge licht" werd een ronde gietijzeren toren met een hoogte van 30 meter, in februari 1894 werd het licht voor het eerste ontstoken.

Door de aanleg van de Maasvlakte in de jaren 60 was het vuurtoren licht te ver van de kust komen te liggen waardoor het niet goed zichtbaar meer was, het licht werd daarom in 1974 gedoofd.

Op de Maasvlakte werd toen een toren van 67 meter geplaatst, deze is door de aanleg van de tweede Maasvlakte in 2008 gedoofd en is afgebroken.

Het lage licht was in eerste instantie aan achthoekige rode stenen toren met een vast rood licht van 9 meter hoog, dat in 1893 werd gebouwd het voldeed niet en er werd een nieuwe toren gebouwd.

Het nieuwe lage licht dat in 1899 werd gebouwd werd 14,2 meter hoog en was van gietijzer, omdat het de lichtlijn van beide torens niet meer functioneerde is in 1967 het lage licht gedoofd, in 1977 is de toren naar het Havenmuseum in Rotterdam verscheept.

De "hoge vuurtoren" is tegenwoordig in gebruik als kustverlichtingsmuseum Hoek van Holland,

dankzij het initiatief van René Vas is de vuurtoren aan de Willem van Houtenstraat behouden.

Het museum herbergt een collectie kustverlichtingsobjecten en is van mei t/m september elke eerste zaterdag en zondag van de maand te bezoeken.

Grutte Pier

Grutte Pier

In maart j,l, was het Fries museum in Leeuwarden in het nieuws, een nazaat van Pier Gerlofs Donia beter bekend als Grutte Pier woonachtend in de Verenigde Staten, meende aanspraak te kunnen maken op een enorm groot zwaard afkomstig van Grutte Pier dat in het fries Museum  wordt tentoongesteld (2,13 meter 6,6 kilo, zijn helm wordt overigens in het stadhuis van Sneek bewaard).
Wie was Pier Gerlofs Donia? Voor de Friezen onder ons is dit misschien een makkelijke vraag, voor vele niet Friezen echter niet.
Grutte Pier zou een ware reus zijn geweest (moet ook wel gezien gezien de grote van zijn zwaard) donker van gelaat met een zwarte baard. Rond zijn persoon zijn tal van saga ontstaan waarvan nog moeilijk te achterhalen is wat het werkelijke waarheidsgehalte is.

Pier Gerlofs Donia werd circa 1480 in Kinswerd geboren, zijn vader was een telg uit een boerengeslacht zijn moeder was afkomstig uit de landadel.
Pier werd boer in Kinswerd trouwde en had een zoon en dochter.
In 1515 werd de boerderij door Franekers, aanhangers van Georg van Saksen in brand gestoken, de vrouw van Pier kwam hierbij om evenals vele dorpsgenoten en familie.
De leider van de Habsburgers Georg van Saksen en later de graven van Holland probeerden rechten op Friesland te laten gelden, daarvoor werden er huurlingen richting Friesland gestuurd om dit gebied te veroveren.
Pier was zijn vrouw verloren en zijn bezit kwijt geraakt en ontpopte zich door al deze gebeurtenissen als een soort rebellenleider.
In Arum richtte hij een leger op dat bestond uit arme boeren, verarmde struikrovers en bandieten dit leger kreeg al gauw de bijnaam "de Arumer Zwarte Hoop", Pier kreeg ook hulp van de Hertog van Gelre. Behalve te land opereerde hij ook met een kapervloot op de Zuiderzee waarmee hij Hollandse steden en schepen plunderde, volgens de overleveringen wist Pier tijdens een zeeslag 28 Hollandse schepen te kapen en de bemanningsleden liet hij overboord gooien.
Volgens de zelfde overleveringen had Grutte Pier een zin bedacht die alleen Friezen konden uitspreken: Bûter, brae en griene tsis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries, wie deze zin niet kon uitspreken moest voor zijn leven vrezen.
Toen bleek dat Karel de Hertog van Gelre in plaats van de Friezen te steunen nu zelf probeerde zijn macht in Friesland uit te breiden staakte Grutte Pier in 1518 de strijd.
Hij overleed op 28 oktober 1520 in Sneek.

Europese ruimtevaart (3) slot.

ESA astronaut Ulf Merbold

De eerste ESA astronaut die de ruimte in ging was Ulf Merbold, hij vloog op 28 november 1983 mee in de space shuttle Columbia vlucht STS-9.

Samenwerking met NASA resulteerde erin dat vele ESA astronauten aan space shuttle missies konden meedoen, ook het spacelab waarvan sommige missies door ESA werden gefinancierd en georganiseerd.

Ook waren er ESA astronauten aan boord van het russische ruimtestation MIR.

Na de stopzetting van het space shuttle programma is de ESA aangewezen op de Sojuz uit Rusland.

In de tachtiger jaren drong Frankrijk er op aan dat Europa een zelfstandig ruimtevaartuig zou gaan ontwikkelen, het moest een soort mini shuttle worden de "Hermes" een klein ruimtevaartuig dat 3 tot 5 astronauten zou kunnen vervoeren plus vracht voor wetenschappelijke experimenten.

De "Hermes" zou door de Ariane 5 gelanceerd moeten worden.

Het kwam nooit tot produktie, na de val van de Sovjet Unie was ESA uit op samenwerking met Rusland, en wel op het ruimtevaart vlak, wat het einde van "Hermes" inluidde inmiddels was wel € 2,8 miljard uitgegeven!

Het "Columbus" ruimtestation dat ook in ontwikkeling was volgde een zelfde lot.

In november 2012 ging de ESA een samenwerking overeenkomst aan met de NASA en stapte in het Orion project.

Ook is er sinds september 2014 een samenwerking met de Sierra Nevada Corporation voor de ontwikkeling van de Dream Chaser, een ruimtevaartuig dat zal worden gebruikt om passagiers en vracht te vervoeren van en naar het ISS.

Op satelliet gebied werkt de ESA samen met de EU aan een civiel navigatie netwerk Galileo volgens planning  in 2019 wereldwijd operationeel zijn.

Het project is al verschillende malen in de problemen gekomen en werd in 2011 al op € 4,8 miljard geschat Galileo zal uit 30 satellieten bestaan.

In de loop van tijd heeft de ESA alleen of in samenwerking met anderen zoals NASA verschillende successen kunnen boeken o.a.:
De Hubble telescoop, Giotto naar de komeet Halley, Ulysses naar de noord en zuidpool van de Zon,
en recentelijk de ruimtesonde Rosetta naar de komeet Churyumov-Gerasimenko 67 P waar de lander
Philea een zachte landing maakte.

Voor de toekomst staan er de volgende projecten op stapel:
lancering in 2018 van de James Webb telescoop samen met de NASA.
het naar Mars sturen in 2018 van de Exomars (een marslander en rover).