Hidde Dirks Kat, bekende Amelander.

Hidde Dirks Kat, 1747-1824.

Het is dit jaar 200 jaar geleden dat het dagboek van walvisvaarder Hidde Dirks Kat werd gepubliceerd. Hier wordt in Ameland volop bij stilgestaan.

Hidde werd op 14 juni 1747 in Hollum op Ameland geboren, hij trouwde in 1775 met Jantje Jans zij hadden samen 4 kinderen. Hidde Dirks Kat ging zoals velen op de Waddeneilanden op walvisvaart en klom op tot commandeur. 

In 1777 voerde Hidde met vijf andere schepen uit, richting Groenland, met als doel de robben en walvisvangst. Hij had het bevel over de tweemaster birk "Juffrouw Klara".

Tegen het eind van de zomer werden de schepen door het kruiend ijs verrast en werden samen met nog 12 andere schepen verpletterd door het ijs, het is dan oktober 1777. Men probeerde via ijsschotsen te ontkomen naar het vaste land. De bemanningsleden moesten zich proberen in leven te houden velen kwamen echter om, ze verdronken of bevroren in de kou. Een aantal waaronder Hidde weet met behulp van Eskimo's Groenland te bereiken. Hidde gaat een dagboek bijhouden, het dagboek schetst een levendig beeld van de ontberingen die men op het ijs moest doorstaan en de gastvrijheid van de Inuit. De geredden overwinteren in de Deense kolonie Frederikshoop, van de in totaal 450 opvarenden van de in totaal 18 schepen komen er 331 om het leven. In februari 1778 laat Hidde van zich horen, hij schrijft vanuit Straat Davids een brief aan zijn echtgenote op Ameland waarin hij beschrijft wat er sinds de zomer van 1777 is gebeurt en hij verteld van de overlevingstocht over de ijsschotsen waarbij velen verdronken en of omkwamen van de kou. In de zomer van 1778 keren Hidde en de overgebleven bemanningsleden terug op Ameland.
Hidde gaat niet meer op walvisvaart maar is door de gebeurtenissen beroemd geworden. Zijn laatste levensjaren, zijn echtgenote was al overleden, brengt Hidde bij zijn nicht Meinke Kats door, pas in 1817 wordt zijn dagboek gepubliceerd.
Op de begraafplaats bij de Hervormde kerk in Hollum staat zijn grafsteen met daarop vermeld: H.D. Kat. Bij het verzorgingscentrum "de Stelp" in Hollum staat een standbeeld van Hidde Dirks Kat waarbij zijn vinger wijst naar de plek waar vroeger zijn huis stond.

Dit jaar is zijn dagboek opnieuw maar nu in hedendaags Nederlands als paperback uitgegeven. Ter gelegenheid van het jubileum werd door de Amelander bierbrouwerij een speciaal bier gepresenteerd genoemd naar Hidde Dirks Kat.

Gevlogen boven Nederland: McDonnell Douglas F-15 A/B en C/D Eagle.

McDonnell Douglas F-15A Eagles

In de V.S. werd in de zestiger jaren van de vorige eeuw onderzoek gedaan naar de opvolger van de   F-4 Phantom, een toestel dat in staat zou zijn de Mig 25 te evenaren en zelfs te overtreffen.
De opvolger moest een onderscheppingsjager voor de lange afstand worden, met een topsnelheid van mach 2,5. Vier concerns dienden hun voorstellen in en op 23 december 1969 werd besloten dat McDonnell Douglas het contract had gewonnen. De eerste vlucht van de F-15A vond plaats op 27 juli 1972 en de eerste vlucht van de tweezitter de F-15B, in juli 1973. De F-15C en de tweezits versie, de F-15D, kwamen in 1978 in productie en maakten hun eerste vlucht in februari en juni van dat jaar.
Deze versie kon extra brandstof meenemen in zogenaamde fast packs, die tijdens de vlucht konden worden afgeworpen. Deze fast packs zorgden voor nog meer extra brandstof en er was een nieuwe digitale computer geïnstalleerd, alsmede een systeem dat de vlieger in staat stelde met alle bewapening/last 9 g te vliegen.Op 13 september 1978 arriveerden de eerste F-15A Eagles op de vliegbasis Soesterberg. Zij vervingen de F-4E Phantoms van het 32ste Tactical Fighter Squadron.
In december 1978 werd de operationele sterkte van 18 Eagles bereikt, in 1980 werden de A/B types ingeruild voor de C/D. De eerste F-15C's arriveerden op 13 juni 1980. In 1983 werd het aantal uitgebreid naar 24 stuks. Tijdens de eerste Irak oorlog werd in 1990 de helft van het vliegtuigbestand met spoed aan Saoedi Arabie verkocht. In oktober 1999 kreeg het squadron er echter weer 6 toestellen bij, maar dat waren verouderde F-15A's. De andere 12 F-15C's werden eveneens omgeruild voor het A model en ondergingen een modificatie programma MISP, met onder meer verbetering van het computersysteem voor de bewapening.
De F-15 Eagle was tijdens het verblijf in Nederland (1978-1994) het veiligste vliegtuig waar ooit mee was gevlogen, het 32ste squadron is gedurende deze periode dan ook een aantal keren uitgeroepen tot beste eenheid binnen de Amerikaanse Luchtmacht.
De Koude Oorlog was voorbij en dientengevolge van Amerikaanse bezuinigingen werd het 32ste Tactical Fighter Squadron op 1 juli 1994 gedeactiveerd en vertrokken de Eagle's naar de V.S.
Gevlogen boven Nederland is niet helemaal waar, regelmatig worden er vier of meerdere Eagles tijdelijk op Nederlandse vliegbasis (Leeuwarden) gestationeerd,de tijden veranderen!
Het Nationaal Militair Museum heeft een F-15 Eagle in haar permanente expositie.

Jac. P. Thijsse grondlegger van de Nederlandse natuurbescherming.

Jac. P. Thijsse

Jacobus Pierre Thijsse werd op 25 juli 1865 in Maastricht geboren, zijn vader was beroepsmilitair en dat zorgde er voor dat het gezin vaak verhuisde van Maastricht ging het naar Grave en van daar naar Woerden waar Ko voor het eerst naar school gaat. Zowel in Grave als in Woerden trok Ko er op uit de natuur in, dat zorgde ervoor dat hij nog wel eens spijbelde, de natuur was belangrijker. In Amsterdam ging hij naar de Kweekschool waar veel buitenschoolse activiteiten in de natuur werden georganiseerd, hij raakte gepassioneerd van de natuur. In 1883 kreeg hij zijn eerste aanstelling als derde onderwijzer waarna na het behalen van de hoofdakte en enkele taalakten hij bevorderd werd tot tweede onderwijzer. Eind 1889 werd hij schoolhoofd op de Franse school op den Burg Texel, wat genoot hij daar van de omgeving, de natuur op zijn best, hij trouwde er in 1891. Vanwege heimwee van zijn echtgenote vertrokken zij in 1892 naar Amsterdam waar hij hoofd van de Openbare school werd. In 1905 stond Jac. Thijsse aan de wieg van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten en was er tot zijn dood secretaris. Aanleiding was het voorstel van B&W van Amsterdam om het Naardermeer te dempen met stadsafval, verzet van Thijsse leidde tot oprichting van Natuurmonumenten met het doel: het aankopen en in eigen beheer nemen van Natuurmonumenten.
Zo werd het Naardermeer in september 1906 het eerste natuurreservaat in Nederland.Thijsse was ook medeoprichter van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels, ook bij de Nederlandse Natuurhistorische Vereniging en de Nederlandse Ornithologische Vereniging was Thijsse betrokken.
Samen het Heimans schreef Thijsse al vanaf 1894 natuurboekjes voor de jeugd, samen richten zij de tijdschriften: "de levende natuur" en "tijdschrift voor de Natuursport op". Het Vogeljaar beleefde 7 herdrukken, bekend zijn de serie: Nederlandse landschappen en niet te vergeten de beroemde Verkade albums die vanaf 1904 verschenen zoals o.a.de titels: Lente,Zomer, Herfst, Winter, het Naardermeer, Friesland, Langs de Zuiderzee en Texel. In 1965 verscheen postuum het laatste album in de reeks Verkade albums: "Vogelzang".
In totaal schreef Thijsse 45 boeken en meer dan 2000 artikelen.
In 1906 werd Thijsse gekozen tot lid van de Maatschappij der Nederlandse Letteren, in 1922 kreeg hij een ere-doctoraat aan de universiteit van Amsterdam. In 1925 werd hij benoemd tot officier in de orde van Oranje Nassau en in 1935 werd hij ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw.
Op zijn 60ste verjaardag kreeg Thijsse twee hectare grond in Bloemendaal aangeboden, Thijsse's hof zoals het ging heten wordt nog steeds door verschillende schoolklassen gebruikt voor het geven van biologie lessen.
Jac. P. Thijsse overleed in 1945 aan een hartaanval en is in Bloemendaal begraven.

Eten in de ruimte.

Ruimtevoedsel met barcode, bestek met magneten.

De eerste mens die in de ruimte en dus in gewichtloosheid at, was Yuri Gagarin, tussen dit moment in 1961 en nu in 2018 is er op dit gebied veel veranderd mede omdat de mens steeds langer in de ruimte verblijft. Het begon allemaal met voedsel gemaakt tot een pasta dat uit tubes moest worden geknepen, kleurloos en smaakloos. Om te voorkomen dat het eten zou gaan rondzweven was het in tubes gestopt. Nu het verblijf in de ruimte maanden en de toekomst misschien wel jaren kan duren is het belang van uitgebalanceerd en gevarieerd voedsel steeds belangrijker. De tubes werden later voorzien van een laagje gelatine om te voorkomen dat er schilfertjes van de tube in de ruimte zouden blijven rondzweven. De volgende stap werd gevriesdroogde poeder dat met moeite vloeibaar was te maken en onsmakelijk was. Tijdens de Gemini vluchten kwamen er nieuwe verpakkingen en konden gevriesdroogde producten beter worden aangemaakt. Astronauten waren nu in staat maaltijd combinaties te kiezen zoals: garnalen cocktail, soep, bacon, kip, groente, pudding en appelmoes.

Met de komst van het Apollo programma kon er voor het eerst gebruik worden gemaakt van heet water, het plastic bakje dat kon worden uitgelepeld deed zijn intrede. Met de komst van Skylab verscheen de eettafel en kreeg men de beschikking over bestek (dat door magneten werd vastgehouden) en waren er 72 verschillende voedingsmiddelen die langer bewaard konden worden omdat ook de vries/koelkast was ingebouwd en dus voor het eerste verse groenten. Met de komst van het ISS dient het voedsel na aankomst in het ruimtestation nog 9 maanden houdbaar te zijn. Alle voedingsmiddelen moeten onder laboratorium omstandigheden worden verpakt er mag geen enkele bacterie in het voedsel zitten (voedselvergiftiging). Bekende koks koken tegenwoordig speciale maaltijden voor gebruik in de ruimte. De bekende Franse chef Ducasse creëerde 13 nieuwe recepten voor gebruik in de ruimte, andere bekende chefs volgden: Lagasse, Wohlfahrt, Scabin. Tegenwoordig verzorgt Argotec in Turijn in opdracht van de ESA de "persoonlijke" maaltijden voor de astronauten. Zo gauw duidelijk wordt welke astronaut op missie gaat, neemt Argotec met hem of haar contact op en vraagt de etensvoorkeuren van de persoon, daarna volgt er later nog een proef en reuk sessie.
Zo is het in het ISS gebruikelijk geworden dat de astronaut minstens een maal zijn "persoonlijke"
maaltijd deelt met zijn collega's, verbroedering in de ruimte!

Etenstijd in het ISS ruimtestation.

Jacob Binckes, vergeten zeeheld.

Jacob Binckes.

Bijna iedere wat grotere plaats in Nederland heeft wel een zeehelden buurt. Een straatnaam die je bijna tevergeefs zult zoeken is die van Jacob Binckes. Ondanks dat hij slechts Commandeur was werd hij drie maal uitgezonden als leider van belangrijke missies, zijn belangrijkste wapenfeit: de herovering van Nieuw-Nederland in 1673. Binckes werd in 1637 in Koudum geboren uit een gezin van grotendeels schippers op de koopvaardij. Zijn eerste reis maakte Jacob Binckes in 1656 naar het Russische Archangelsk. Binckes ging van de koopvaardij over naar de Admiraliteit van Amsterdam  waar hij onder Michael de Ruijter diende tijdens onder meer in de Tweede Engels-Nederlandse oorlog tijdens de Tweedaagse zeeslag in 1666. Daarna werd hij schipper op de "Essen" waarmee hij in 1667 de Medway op voer tijdens de tocht naar Chatham. Tijdens de Derde Engels-Nederlandse oorlog was hij kapitein op de "Woerden" tijdens de slag bij Solebay in 1672. Jacob Binckes werd in 1672, hij was inmiddels opgeklommen tot Commandeur, aan het hoofd gesteld van een eskader dat door de Admiraliteit van Amsterdam naar Cadiz werd gezonden. In mei 1673 voegde hij zich bij de vloot van Cornelis Evertsen de Jongste. St. Eustatius werd door Binckes heroverd op de Engelsen waarna men naar de Amerikaanse Oostkust voer waar een Engelse tabaksvloot werd buitgemaakt. Daarna verscheen de vloot voor New York dat door de Engelsen op de Nederlanders was veroverd. De schepen gingen bij Manhatten voor anker waarna men de overgave van New York eiste toen dit uitbleef werd het fort St. James gebombardeerd waarna de stad zich overgaf. Verder landinwaarts werd het fort Albany op 29 juli 1673 veroverd waarna de kolonie Nieuw Nederland weer een feit was, New York werd omgedoopt tot Nieuw Oranje. Binckes verliet als een van de laatste Nieuw Nederland toen in 1674 bij de Vrede van Westminster Nieuw Nederland terug in Engelse handen viel. In de jaren erna was Binckes in de Middenlandse zee en Oostzee te vinden waar achtereen  zeerovers en Zweden werden bestreden. Binckes verliet op 16 maart 1676 voor het laatst keer de haven van Texel, hij kreeg de opdracht mee de Fransen in West-Indië aan te vallen. Op 6 mei 1676 veroverde hij Cayenne in Frans Guyana en op 20 juni St. Maarten. Op 16 juli veroverde hij Haïti. Binckes hielp daarna de toen Nederlandse kolonie Tobago te versterken tegen mogelijke Franse aanvallen. Op 3 maart 1677 vond de eerste slag bij Tobago plaats die door Binckes werd gewonnen. Op 12 december 1677 vond de Tweede slag bij Tobago plaats, Jacob Binckes sneuvelde tijdens de Franse aanval op zijn vlaggenschip "de Beschermer".

Er zijn slechts 4 straten naar Jacob Binckes vernoemd: in Amersfoort, Koudum, Leeuwarden en Willemstad op Curaçao.

Joeri Gagarin de eerste mens in de ruimte,

Joeri Gagarin.

Sinds de lancering van de eerste kunstmaan de Spoetnik-1 was de ruimterace tussen de Sovjet-Unie en de V.S. in volle gang. De wedloop om wie er het eerst een mens in de ruimte zou brengen werd door de Sovjet-Unie gewonnen, een feit dat tot op vandaag de dag in Rusland wordt herdacht.

Joeri Gagarin werd in 1959 door Sergei Korolev het hoofd ontwerp Russisch Ruimteprogramma, tijdens de toen lopende selecties gekozen als de eerste kosmonaut.

Slechts twee dagen voor de start van de Wostok-1 (Vostok) werd bekend wie als eerste kosmonaut in de ruimte zou worden gebracht. Het werd Gagarin, Titov werd de reserve.

De lancering vond plaats vanaf een plek waar het zelden slecht weer is, de lanceerbasis Baikonoer in de steppen van Kazachstan. Op de ochtend van 12 april 1961 werden Joeri Gagarin en German Titov in hun ruimtepakken gehesen en vertrokken zij in een gewone blauw witte stadsbus naar het startplatform. Daar wordt Gagarin in de capsule geholpen en neemt hij plaats op een soort schietstoel.

De schietstoel kon voor twee zaken worden gebruikt, 1: ging er bij de eerste fase van de lancering iets fout dan zou de kosmonaut d.m.v. de schietstoel worden gelanceerd. 2: bij terugkomst naar de aarde wordt de schietstoel op 7 kilometer geactiveerd, Gagarin land per parachute op de aarde.

De ronde deksel die de capsule afsloot werd vervolgens met 32 bouten aangedraaid. Om 09.07 uur maakte de raket zich los van de aarde, Joeri Gagarin maakte een vlucht van anderhalf uur en maakt daarbij een omloop rond de aarde. Boven Afrika werd de remraket ingeschakeld en op 7 kilometer hoogte werd Gagarin uit de capsule geschoten ( de capsule zou met een snelheid van 30 kilometer per uur neer komen)  Hij landde vervolgens met zijn rood-witte parachute op een aardappelveld in Saratov aan de oevers van de Wolga. Twee dagen na zijn landing krijgt Gagarin een helden ontvangst op het Rode Plein in Moskou waarna een zegetocht door de wereld (behalve in de V.S.) begon.

Op 27 maart 1968 (50 jaar geleden)kwam Gagarin op 34 jarige leeftijd samen met zijn vlieginstructeur tijdens een trainingsvlucht om het leven. Niet ver van Sterrenstad ( Zvjozdny gorodok: woon-en werkcentrum kosmonauten en medewerkers ruimtevaart )boorde het vliegtuig zich in de grond. Een legende was vroegtijdig aan zijn eind gekomen, de eerste mens in de ruimte.

De toekomst, ruimtevaart en sterrenkunde: Chriet Titulaer 1943-2017.

Saturnusraket tegen de Domtoren tijdens Space 86.

Met zijn karakteristieke voorkomen: ringbaard, kapsel en Limburgs accent bleef Chriet Titulaer vanaf zijn eerste televisie optreden tot aan zijn dood bekend.

Chriet Titulaer werd in 1943 in Hout- Blerick nabij Venlo geboren. Hij studeerde sterrenkunde aan de Universiteit van Utrecht. Hij werkte enige jaren als astronoom in Parijs en Arizona. Aan de universiteit van Arizona hielp hij bij het selecteren van landingsplaatsen op de Maan voor de Apollo maanlandingen, hiermee groeide zijn interesse voor de ruimtevaart. Algehele bekendheid verwierf Chriet samen met Henk Terlingen in 1969 tijdens het rechtstreeks verslag van de eerste maanlanding, het gehele verdere Apollo programma voorzag hij voor de Nederlandse televisie van commentaar waarna vanaf 1981 het Space Shuttle met de lancering van de Columbia volgde. 

Vanaf 1983 ging Titulaer TV programma's maken o.a. voor de Tros: Wondere Wereld, waarbij hij op een heldere manier moeilijke wetenschappelijke ontwikkelingen en verhandelingen kon uitleggen.

Tevens was hij de auteur van verschillende Teleac cursussen. Zoals in 1966: "Mens in het heelal". In 1986, organiseerde hij de tentoonstelling "Space 86", ter ere van Space 86 werd een afbeelding van een Saturnus raket op ware grote naast de Domtoren geplaatst, dit om iedereen een idee te geven van de grote van een maanraket. In 1989 begon Titulaer met "Het huis van de toekomst", in gedurende 7 jaar trok het huis in Rosmalen 3,5 miljoen bezoekers, de bezoekers kregen een idee van hoe slimme technologie in een woning van de toekomst kon worden toegepast, het huis beschikte over meer dan 200 snufjes waaronder: fax, cd-speler, beeldtelefoon en TV met thema kanalen, in het huis werd tevens afvalscheiding toegepast. Al snel volgde een nieuw project'"Het kantoor van de toekomst", dat was ingericht met o.a. zonnepanelen en waterrecycling, Titulaer propageerde toen al dat je eigenlijk niet naar kantoor hoeft te komen om er te werken, dat je dat ook thuis kon doen.                            "Het Ziekenhuis van de toekomst" en het" Hotel van de toekomst" kwamen door te hoge kosten niet van de grond.
Al in 1985 werd door Titulaer de computerterminal voor thuis winkelen geïntroduceerd en kwam het glasvezel netwerk in zicht. Chriet Titulaer schreef zo'n 30 boeken met als onderwerp: ruimtevaart, sterrenkunde en de toekomst met als laatste in 1997 een biografie.
In de jaren negentig werd Chriet door gezondheidsproblemen genoodzaakt zijn media productiebedrijf  te verkopen, zijn laatste jaren verbleef hij in een verzorgingshuis in Driebergen.
Er werd een planetoïde (12133) en een trein van Veolia naar hem genoemd.

Chriet Titulaer.