Gevlogen boven Nederland: P-3C Orion update II

Lockheed  P-3C Orion  (foto:ANP)

De Lockheed P-3C Orion is een viermotorige onderzeebootbestrijding- en maritiem patrouille vliegtuig. In 1957 was de Amerikaanse Marine bezig een vervanger voor de tweemotorige Neptune te zoeken. Lockheed ontwikkelde uit de L-188 Electra een militaire versie dat uiteindelijk de Orion zou worden. De eerste vlucht vond plaats op 19 augustus 1958, de eerste productie versie koos op 15 april 1961 het luchtruim.

De hoofdtaak bestond tijdens de Koude oorlog uit het opsporen van Sovjet onderzeeërs die in grote getale een bedreiging vormden voor de scheepvaart tussen de V.S. en Europa.

In totaal werden er 757 Orions gebouwd.

Nederland schafte tussen 1981 en 1984 dertien P-3C Orions aan ter vervanging van de SP-2H Neptune bij de Marine Luchtvaart Dienst.

Van de aanschaf van nog twee Orions werd in 1984 definitief afgezien.

De toestellen kwamen bij het VSQ 320 en 321 in dienst op het Marine Vliegkamp Valkenburg en waren genummerd van 300 t/m 312.

Sinds de jaren 80 was bij toerbeurt een toestel gestationeerd op de NAVO basis Keflavik op IJsland en vanaf het midden van de jaren 90 op de basis HATO op Curaçao.

De eerste bezuiniging eind jaren 90 betekende het einde van drie toestellen welke in opslag gingen bij het bedrijf FOGMA in Portugal.

De overige toestellen werden in de V.S. gemoderniseerd door Lockheed Martin tot P-3C CUP.

Na het einde van de koude oorlog werden de Orions ingezet tijdens de maritieme blokkade van Klein Joegoslavië, verificatie missies boven Kosovo, in Afghanistan en aan de Perzische Golf.
In 2003 werd de Marine Luchtvaart Dienst wegbezuinigd en viel het doek voor de Orion, waarna er 8 aan Duitsland en 5 aan Portugal werden verkocht.
In 2006 werden de Orions overgedragen en werd het vliegkamp Valkenburg gesloten.
Nu 11 jaar later is de onderzeeboot dreiging flink toegenomen, een antwoord hierop is de mogelijke introductie van geleasde Boeing P-8 Poseidon's.

De drie vuurtorens van Borkum.

Vuurtoren centrum van Borkum.

Het Duitse eiland Borkum voor de Groningse kust heeft wel drie torens die als vuurtoren dienst deden of dit tot de dag van vandaag nog doen.
Op de plek van de oude vuurtoren stond rond 1400 al een kerkje, de toren (45 meter hoog) die er werd bijgebouwd functioneerde toen als herkenningspunt voor de scheepvaart bij het gevaarlijke Borkumrif. In 1817 werd de toren omgebouwd tot vuurtoren zodat ook s' nachts de scheepvaart er gebruik van kon maken.
Olielampen en spiegels werden aangebracht, toen in 1879, in het bovenste gedeelte van de toren waaronder de wachtruimte brand uitbrak, bleek reparatie niet eenvoudig en werd besloten tot de bouw van een nieuwe toren die meer westelijk op het eiland zou worden gebouwd.
De slechte staat van de oude toren laat geen bezichtiging meer toe.

De nieuwe toren  is 60,3 meter hoog en staat nu al ruim 130 jaar prominent op het plein
in Borkum, de toren is rond en uit bruine bakstenen opgetrokken.
Als je de moeite neemt de 315 treden te beklimmen wordt je beloond met een prachtig uitzicht over zowel de Waddenzee als over de Noordzee.
De vuurtoren is nog altijd een punt van oriëntatie voor het scheepvaart verkeer dat gebruik maakt van de Eemsmonding het vuurtorenlicht heeft een bereik van 45 kilometer.
Voornamelijk in de weekeinden is de toren te bezichtigen.

Niet ver van de "nieuwe" vuurtoren vind men aan de westelijke kant van het eiland de rood witte elektrische vuurtoren. elektrische omdat het de eerste vuurtoren in Duitsland was die als elektrische vuurtoren werd gebouwd, het was tevens de meest westelijke vuurtoren van Duitsland.
De Eems was vroeger gevaarlijk om in het donker te bevaren, daarom vond er in 1883 een Pruisische Nederlandse conferentie plaats, vanaf zee tot aan de rede van Emden moest het scheepvaart verkeer begeleid gaan worden door een vijftal vuurtorens.
Twee op Nederlands gebied nl. bij Delftzijl en Watum en in Pruisen bij Campen en Pilsum en op Borkum waar de elektrische vuurtoren werd gebouwd.
De toren ging in 1891 in bedrijf en heeft tot 2003 als zodanig dienst gedaan.
Het radar gedeelte op de toren functioneert nog steeds en maakt deel uit van de Nederlands Duitse radarketen in het Eemsmonding gebied.

Elektrische vuurtoren Borkum.

Jeanne Merkus de Nederlandse Jeanne d' Arc van de Balkan.

Jeanne Merkus

Jeanne Merkus is naar alle waarschijnlijk een van de meest strijdbare en geëmancipeerde vrouwen uit de 19de eeuw geweest, daar naast was zij ook nog eens filantroop
Jeanne Merkus werd op 11 oktober 1839 in Batavia geboren en was de dochter van de Gouverneur Generaal van Nederlands Indië.
Toen Jeanne op school zat had zij al een grote bewondering voor Florence Nightingale en ook Jeanne d' Arc had haar bewondering, zij was vast besloten iets belangrijks van haar leven te maken, iets waar trouwen geen deel van zou uitmaken.
Zij doorliep een opleiding bij de Diaconessen in Utrecht en begon daarna met het helpen van zieken en armen. Op haar 23ste kreeg zij de beschikking over een groot deel van de nalatenschap van haar moeder (plantages in Indië) en ging daarna samenwonen met Cato van Rees.
Toen zij 29 was vertrok zij uit Nederland en bevond zich in 1870 in Parijs, Jeanne verleende eerste hulp aan de vele gewonden in de voorste linies tijdens de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 en tijdens de opstand van Parijs, in 1871 sloot zij zich aan bij de Franse Commune en streed mee aan de zijde van de linkse opstandelingen en maakte het einde daarvan mee tijdens de zgn. "Terreur tricolore".
Zij verplaatste zich in 1873 naar Palestina waar zij een stuk grond kocht met bedoeling er een hospitium voor meer dan 300 personen te laten bouwen.In 1875 vertrekt zij naar de Balkan en doet er mee aan de strijd tegen de Turken en sluit zij zich uiteindelijk aan bij een opstandelingen groep in de bergen bij Dubrovnik. in het begin deed zij mee aan sabotage daden, later vuurde zij zittend op een paard de troepen aan als een soort van bevelhebber.
In Herzegovina werd slag geleverd maar ook in Bosnië, er werd voortdurend gevochten tegen de Turken, Jeanne kocht op eigen kosten wapentuig voor de opstandelingen en rukte steeds op aan het hoofd van de troepen. In 1876 werd zij en zeven andere leiders door de Oostenrijkers gearresteerd, overal werden de gevangen door de bevolking bejubeld, omdat Jeanne Nederlandse was werd zij door de Oostenrijkers uitgewezen, waarna zij in het onafhankelijke vorstendom Servië arriveert. Nadat zij in Belgrado van haar verwondingen is hersteld wordt zij met een aubade en fakkeloptocht gehuldigd. Jeanne kondigt daarna aan dat zij aan de zijde van de Servische troepen mee zal vechten tegen de Turken tevens doneert zij grote bedragen uit haar vermogen aan het Servische Rode Kruis en aan het ministerie van Oorlog.
In 1876 sluit zij zich aan bij de vreemdelingen brigade in de strijd tegen de Turken, rijdend te paard vuurt zij al schietend de Servische troepen aan, een generaal vermelde tegenover een journalist dat zij vocht als wel tien mannen, voor de soldaten was zij een soort van heilige geworden.
Toen Jeanne te lastig werd voor de legerleiding werd het haar onmogelijk gemaakt te blijven en verliet zij Servië.
Het geld dat in de bouw van het hospitium in Jeruzalem was gestoken verdampte door bedrog van alle betrokkenen van architect tot aannemer en moest Jeanne daar haar levenswerk stopzetten.
Zij bleef zich echter inzetten voor de minderbedeelden en zieken, zij stierf berooid 57 jaar oud in het Utrechtse Diaconessenhuis.

Jeanne Merkusovica op de Balkan

Amersfoort en haar bier.

Phoenix brouwerij Amersfoort

Amersfoort had tussen 1870 en 1970 nog een brouwerij. Ik herinner mij dat als ik het Smallepad af liep er schuin tegenover het oude NS station een witte fabriek stond waar buiten grote ijsblokken via een soort glijbaan in vrachtauto's verdwenen en waar er op het buiten terrein een drukte vanjewelste was met de aan en afvoer van kratten met volle en lege flessen.
De bierbrouwers van Amersfoort hadden in de middeleeuwen een belangrijke rol gespeeld, tot 1600 was het brouwersgilde het belangrijkste gilde in Amersfoort. Al in 1323 wordt het Amersfoorts bier genoemd. Een heel belangrijke factor was dat de stad over goed bronwater beschikte en de benodigde graan en hopvelden waren dichtbij aanwezig, brouwen was een huisnijverheid. Er moeten zo'n 350 brouwers actief zijn geweest binnen een straal van 2 kilometer rondom de stad. Het Amersfoort bier werd geroemd om zijn kwaliteit en werd dan ook volop geëxporteerd naar andere delen in Nederland.
De Amersfoortse specialiteit was "Koyte" een zwaar soort bier, terwijl de vraag naar licht bier toenam na 1600 verloor de bierexport gaandeweg haar betekenis, een paar overgebleven bierbrouwerijen produceerden vrijwel alleen nog voor de plaatselijke tapperijen.
De witte fabriek die ik bijna dagelijks passeerde werd in 1873 opgericht als de Amersfoortsche Beiersch Bierbrouwerij, ook toen had men nog de beschikking over uitstekend bronwater echter toenemende concurrentie zorgde ervoor dat het bergafwaarts ging. Een kleinere brouwerij "Het Klaverblad" sloot in 1894 haar poorten. De Amersfoortsche Beiersch onderging bijna het zelfde lot doch werd bij veiling gekocht door W.H. Meursing uit Baarn (koekjesfabrikanten), het merk werd omgedoopt tot "Phoenix". De Phoenix brouwerij was zijn tijd vooruit in 1917 werd het alcohol vrije bier "Malto" op de markt gebracht, later kwam er het merk "Klaverblad" bij. In 1925 ging de brouwerij als een van de eerste in Nederland over tot het gebruik van kroonkurken.
Tussen 1960 en 1969 brouwde  Phoenix voor het AH huismerk. In 1960 gaat de brouwerij deel uitmaken van de Verenigde Nederlandse Brouwerijen d'Oranjeboom, 7 jaar later wordt d' Oranjeboom overgenomen door Allied Breweries en sluit Phoenix in 1970 haar poorten een jaar later wordt het pand gesloopt. Sinds 2007 zijn er verschillende initiatieven geweest om het Phoenix merk weer nieuw leven in te blazen, in februari 2016 is een licentie overgenomen en mag Rock City Beers het bier in een straal van 50 kilometer rondom Amersfoort en via bierspeciaalzaken verkopen als Phoenix Blond, Dunkel en Weizen.

Naast Phoenix zijn er nog 2 brouwerijen actief nl. "de Drie Ringen" opgericht door ex directeur eigenaren van de Phoenix brouwerij en brouwerij "Eem". 

Circus Toni Boltini, ooit het grootste circus van Europa.

Circus Toni Boltini

Wilhelm Akkerman beter bekend als Toni Boltini werd op 22 februari 1920 in Eindhoven geboren, het rondreizen zat hem al vroeg in het bloed, hij begon al vroeg in het variététheater van zijn vader waarmee kermissen werden bereisd. In de oorlog waren theateroptredens verboden, waarop de vader van Toni een klein circus begon iets wat wel werd toegestaan door de bezetter. Toen de oorlog voorbij was begon Toni Boltini het circus verder uit te bouwen, hij moest de concurrentie aan met buitenlandse circussen die Nederland kwamen bezoeken. Dump auto's vormden de basis voor het circus, Toni had een handel in tweede hands auto's en wist gemakkelijk aan ex leger voertuigen te komen. De hydraulische tent (van 100 bij 55 meter) was een uitvinding van Boltini en bood plaats aan 7.000 bezoekers, de tent kon in anderhalf uur worden opgebouwd! Dat zorgde er ervoor dat het circus heel flexibel werd, s' nachts werd er gereden op weg naar de volgende standplaats een dag en een avondvoorstelling meteen opbreken op weg naar de volgende standplaats. Boltini bezat ook rijdende stallen die niet behoefden te worden op en afgebouwd. Hij bezat een enorm wagenpark zo'n 180 wagens (alles in rood-wit) en ongeveer 300 medewerkers. In de zestiger jaren was het circus uitgegroeid tot het grootste van Europa. Boltini kocht in 1962 in Soesterberg een winterresidentie voor zijn circus, naast onderhoud aan al het materieel en rust voor de dieren, het was niet ongewoon een aantal olifanten door het dorp te zien wandelen, kwam er "El Paradiso" in binnen en in buitenland bekend, veel Nederlandse artiesten traden hier op: Pierre Kartner, Johnny Lion, Rob de Nijs, The Lords, The Jumping Jewels,The Motions en Golden Earring maar ook uit het buitenland: Bill Haley en Dave Berry. Overdag werd de locatie verhuurd voor andere gebeurtenissen zoals het jeugdprogramma "Stuif es in".
In 1967 startte Boltini midden in Soesterberg de Boltini Circus Academie een opleiding van 4 jaar tot circus artiest, er volgde een feestelijke opening door Very Lynn gezeten op een kameel begeleid door de Amsterdamse Politiekapel, helaas eindigde de onderneming in een flop. In 1971 brandde de winterresidentie af en vertrok het circus naar elders. Op 28 oktober 1980 was de laatste voorstelling van het Circus Boltini in Laren. Toni Boltini verhuisde naar het recreatiepark "Oud Valkenveen"
bij Naarden samen met zijn tweede vrouw Pammy zijn twee dochters uit het eerste huwelijk en zijn eerste vrouw Dicky (Dicky kreeg de bijnaam: koningin van het circus). De broer van Toni, Johnny Boltini in het circus werkzaam als clown ging na zijn pensionering in Soesterberg wonen, s' winters verbleven regelmatig Bassie en Adriaan bij hem en kon je hun caravan in de achtertuin van Johnny vinden.. De beide dochters Antoinette en Josette traden met hun paardendressuur nummer bij verschillende circussen in het buitenland op, zoals bij Krone en Billy Smart.
Toni Boltini stierf op 24 december 2003.

Toni Boltini met echtgenote bij de opening van de Circus Academie

Jane Goodall

Jane Goodall.

Deze week was Jane Goodall weer voor een aantal lezingen in Nederland, 82 jaar en onvermoeid.
In 1999 had ik het genoegen een lezing bij te mogen bijwonen van Dr. Jane Goodall, een innemend charismatische persoon de rust zelve zo bleek, zij vertelde over haar onderzoek naar het gedrag van chimpansees in Gombe Tanzania en de bedreigingen voor deze apen door het verlies van  hun leefgebied, over haar eigen Instituut en Roots & Shoots een milieu beschermingsproject.

Sinds 1986 verblijft Jane Goodall niet langer dan 3 weken op een locatie, als zij niet thuis in Gombe of in Engeland is brengt zij haar tijd door aan boord van vliegtuigen op weg om lezingen, recepties en pers conferenties te geven en te lobbyen voor zaken die het milieu aan gaan.

Valerie Jane Morris- Goodall werd op 3 april 1934 in Londen geboren, toen zij 18 maanden oud was speelde zij met een levensgrote speelgoed chimpansee die zij  noemde. In 1957 trok zij naar Kenya waar zij als secretaresse om een boerderij ging werken, hier ontmoette zij Louis Leakey archeoloog en palaeontoloog die op zoek was naar iemand die onderzoek wou doen naar het gedrag van apen, Leakey stuurde haar in 1958 terug om basiskennis omtrent apen op te doen in 1960 was zij terug in Gombe samen met haar moeder die haar begeleidde, Leakey vond sponsoren om een studie van Jane Goodall aan de Universiteit van Cambridge te bekostigen, zij behaalde in 1965 haar doctoraal in Ethologie en was daarmee de 8ste persoon aan Cambridge die toestemming kreeg een doctorale studie te doen zonder eerst een kandidaats. In 1964 huwde zij met de fotograaf en filmer Hugo van Lawick die zij gedurende filmopnamen in Tanzania had ontmoet, zij kregen een zoon, in 1974 scheidden zij en trouwde Jane in 1975 met Derek Bryceson die in 1980 stierf.

Vanaf 1960 bestudeerde Jane Goodall het gedrag van chimpansees in het Gombe National Park waar een aantal zaken rond deze apensoort door langdurige observatie werden ontkracht: chimps zijn niet vegetarisch kunnen wel degelijk met gereedschap omgaan, er vond zelfs kannibalisme plaats. 

Mede dankzij de vele documentaires (in het begin gemaakt door Hugo van Lawick) konden wij meekijken bij haar onderzoek naar chimpansees met namen als Greybeard, Flo en Frodo.

In 1977 richtte zij het Jane Goodall Institute op om haar onderzoek in Gombe te bekostigen en daarnaast de chimpansee in zijn natuurlijke omgeving te beschermen, het Instituut runt inmiddels meer dan 19 kantoren wereldwijd waaronder in Nederland. Root & Shoots werd 1991 opgezet om kinderen vanaf de kleuterschool te betrekken bij de natuur en milieu, deze organisatie bestaat nu uit meer dan 10.000 groepen in meer dan 134 landen. Haar uitgebreide archief met brieven notitie's foto's en vele aantekeningen is inmiddels ondergebracht in de V.S. bij Duke University. 

Vandaag de dag reist Jane Goodall 300 dagen per jaar naar 26 landen (2014).

Zij schreef 15 boeken waaronder enkele die in het Nederlands vertaald werden zoals"Hoop voor de toekomst" daarnaast schreef zij 11 kinderboeken, tussen 1963 en 2012 verscheen zij in 19 films.

In 2004 werd zij benoemd tot Dame Commander of the Order of the British Empire, in 2002 werd zij United Nations messenger for peace, andere onderscheidingen die haar ten deel vielen: Prince of Asturias Awards, Gandhi-King Award, het Legioen van Eer, de Kyoto Prize, de Benjamin Franklin Medal in Life Science en de Orde van de Gouden Ark, daarnaast nog een eindeloze rij van onderscheidingen en medailles, haar werden 51 ere doctoraten verleend.

Jane Goodall 2015

De IJssellinie, een van de geheimen uit de Koude Oorlog.

Onder water gelopen gebieden van de IJssellinie.

De IJssellinie is meerdere malen ingezet voor de verdediging van ons land: o.a. tijdens het "rampjaar"
1672 en tijdens de mobilisatie in 1939-1940.
De naoorlogse IJssellinie is misschien wel het best bewaarde geheim van de Koude Oorlog voor de Nederlanders althans, tijdens de uitzendingen van radio Moskou werd er herhaaldelijk melding van gemaakt, Russische agenten hadden het gebied al uitvoerig gefotografeerd en in kaart gebracht!
Het Duitsland van vlak na de Tweede Wereldoorlog was bezet door de geallieerden die ieder een gedeelte bezet hielden het oosten van Duitsland was door de Russen bezet wat tot de val van de muur zo zou blijven. Het Westen vaan Duitsland was nog geen NAVO lid en moest nog beginnen aan de opbouw van een leger. De angst dat de Sovjet Unie zou proberen haar territorium uit de breiden was dan ook zeer groot. Men zette toen in op vertraging van een mogelijke opmars van de Sovjet Unie om zo de U.S.A. en het Verenigd Koninkrijk de kans te bieden via de westerse havens van Europa troepen en materieel aan te voeren. De Nederlandse havens en die van België waren dan ook van groot belang zo ontstond het ontwerp van de IJssellinie. De bedoeling was de Neder Rijn en de Waal af te dammen waarbij het water de IJssel in zou worden gestuwd. In de Neder Rijn ter hoogte van Arnhem in de Waal bij Bemmel en in de IJssel bij Olst werden stuwen aangelegd.
Een stuw bestond uit 2 pijlerdammen in de uiterwaarden afgesloten door een landhoofd en een caisson dat bij dreiging tussen beide landhoofden zou worden gebracht en zou worden afgezonken.
Op diverse plekken in de IJsselse dijken werden inlaat werken gebouwd (sluizen in de dijk), ook waren er voorzieningen getroffen om dijken op te blazen. Een gebied van Nijmegen tot voorbij Kampen zou op deze manier onder water worden gezet (1,2m hoogte), met een breedte van 3 tot 15 kilometer,120 kilometer lang. In de jaren vijftig van de vorige eeuw zouden naar schatting meer dan 200.000 mensen moeten worden geëvacueerd. Tijdens de Cuba crisis werd alarmfase I ingesteld en werden de sluizen in de Afsluitdijk afgesloten. Nadat de verdedigingslinie naar het oosten werd verlegd ,West-Duitsland werd lid van de NAVO,verloor de IJssellinie langzamerhand zijn functie.
In 1968 werd begonnen met het opruimen van diverse bouwwerken. Er zijn nog verschillende overblijfselen te vinden: In de omgeving van Olst, kazematten, commando bunker en noodhospitaal bunker, luchtdoelterp bij de schutsluizen van Olst, bij Arnhem Meinerswijk pijlerdam en kazematten, Ooijpolder bunkers met ingegraven Sherman tank koepels. Een aantal objecten zijn ondergebracht in een Stichting en zijn door het publiek te bezichtigen, als herinnering aan de Koude Oorlog.

Ingegraven Sherman tank koepel nabij Olst.