De slag om de Afsluitdijk, Kornwerderzand 1940.

Deel van de stelling Kornwerderzand.

Jarenlang was de slag om de Afsluitdijk een mythe: er was in 1940 een bloedbad aangericht onder de oprukkende Duitsers op de Afsluitdijk.
Met de voltooiing van de Afsluitdijk werd de Vesting Holland en de marine basis den Helder kwetsbaar bij een aanval over land vanuit het oosten, de uitwateringssluizen in de Afsluitdijk waren tevens belangrijk bij het onder water zetten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.                               In 1932-1933 werd de stelling Kornwerderzand gebouwd, 17 kazematten: 9 voor mitrailleurs, 3 voor kanonnen, 2 voor luchtverdediging, 1 kazemat als commandopost, 1 met een zoeklicht en 1 met een aggregaat. In 1934 werd er een kazemat met zoeklicht en aggregaat toegevoegd. De stelling Kornwerderzand werd in 2 linies aangelegd, ten oosten van de Lorentz spuisluizen en 1 linie ten westen daarvan, de bovenkant van de kazematten was drie meter dik. Ten oosten van de Afsluitdijk werd de Won stelling aangelegd die 8 kilometer lang was en van Zurich, Gooium, Haaijum, Wons naar Makkum liep. Ook werd er een stelling bij de sluizen aan de andere kant van de Afsluitdijk bij den Oever aangelegd. De kazematten bij den Oever, 10 in getal werden tussen 1932 en 1936 gebouwd ten oosten van de Stevin sluizen.
Kornwerderzand werd door 255 militairen verdedigd, de Duitsers kwamen op 12 mei 1940 om circa 5 uur s'middags aan bij de Afsluitdijk en rukten verder op. De aanval mislukte mede door de inzet van de kanonneerboot Johan Maurits van Nassau. Op 13 mei vonden zware beschietingen plaats waarbij ook Stuka duikbommenwerpers werden ingezet. De stelling hield stand de Duitsers besloten per schip het IJsselmeer over te steken, al gauw volgde de capitulatie, het was voorbij. De slag om de Afsluitdijk was een van de weinige veldslagen die de Duitsers in de Tweede Wereld Oorlog verloren.
Op het terrein van het kazematten museum herinnert een monument aan de gesneuvelde Nederlandse militairen die op 11 en 12 mei 1940 bij Kornwerderzand het leven lieten.
De Duitse bezetter had daarna weinig interesse in Kornwerderzand, pas vanaf 1943 werd de stelling volledig bemand en versterkt met drie bunkers.
Na de Tweede Wereldoorlog maakte de stelling deel uit van de IJssellinie. De spuisluizen waarmee de waterstand van het IJsselmeer kon worden geregeld en daarmee de IJssel, bleef van belang om delen ten oosten van de IJssel onder te kunnen laten lopen, de stelling werd zelfs versterkt d.m.v. in beton gegoten koepels van Sherman tanks. Pas in 1964 werd de IJssellinie en daarmee de Stelling Kornwerderzand opgeheven. Een gedeelte van de stelling fungeert nu als kazematten museum.

De IJssellinie, een van de geheimen uit de Koude Oorlog.

Onder water gelopen gebieden van de IJssellinie.

De IJssellinie is meerdere malen ingezet voor de verdediging van ons land: o.a. tijdens het "rampjaar"
1672 en tijdens de mobilisatie in 1939-1940.
De naoorlogse IJssellinie is misschien wel het best bewaarde geheim van de Koude Oorlog voor de Nederlanders althans, tijdens de uitzendingen van radio Moskou werd er herhaaldelijk melding van gemaakt, Russische agenten hadden het gebied al uitvoerig gefotografeerd en in kaart gebracht!
Het Duitsland van vlak na de Tweede Wereldoorlog was bezet door de geallieerden die ieder een gedeelte bezet hielden het oosten van Duitsland was door de Russen bezet wat tot de val van de muur zo zou blijven. Het Westen vaan Duitsland was nog geen NAVO lid en moest nog beginnen aan de opbouw van een leger. De angst dat de Sovjet Unie zou proberen haar territorium uit de breiden was dan ook zeer groot. Men zette toen in op vertraging van een mogelijke opmars van de Sovjet Unie om zo de U.S.A. en het Verenigd Koninkrijk de kans te bieden via de westerse havens van Europa troepen en materieel aan te voeren. De Nederlandse havens en die van België waren dan ook van groot belang zo ontstond het ontwerp van de IJssellinie. De bedoeling was de Neder Rijn en de Waal af te dammen waarbij het water de IJssel in zou worden gestuwd. In de Neder Rijn ter hoogte van Arnhem in de Waal bij Bemmel en in de IJssel bij Olst werden stuwen aangelegd.
Een stuw bestond uit 2 pijlerdammen in de uiterwaarden afgesloten door een landhoofd en een caisson dat bij dreiging tussen beide landhoofden zou worden gebracht en zou worden afgezonken.
Op diverse plekken in de IJsselse dijken werden inlaat werken gebouwd (sluizen in de dijk), ook waren er voorzieningen getroffen om dijken op te blazen. Een gebied van Nijmegen tot voorbij Kampen zou op deze manier onder water worden gezet (1,2m hoogte), met een breedte van 3 tot 15 kilometer,120 kilometer lang. In de jaren vijftig van de vorige eeuw zouden naar schatting meer dan 200.000 mensen moeten worden geëvacueerd. Tijdens de Cuba crisis werd alarmfase I ingesteld en werden de sluizen in de Afsluitdijk afgesloten. Nadat de verdedigingslinie naar het oosten werd verlegd ,West-Duitsland werd lid van de NAVO,verloor de IJssellinie langzamerhand zijn functie.
In 1968 werd begonnen met het opruimen van diverse bouwwerken. Er zijn nog verschillende overblijfselen te vinden: In de omgeving van Olst, kazematten, commando bunker en noodhospitaal bunker, luchtdoelterp bij de schutsluizen van Olst, bij Arnhem Meinerswijk pijlerdam en kazematten, Ooijpolder bunkers met ingegraven Sherman tank koepels. Een aantal objecten zijn ondergebracht in een Stichting en zijn door het publiek te bezichtigen, als herinnering aan de Koude Oorlog.

Ingegraven Sherman tank koepel nabij Olst.