Vuurtorens in Nederland (8) den Helder.

"Lange Jaap" den Helder

Huisduinen behoorde in de vroege middeleeuwen tot de gouw "Texla" veel later ontstond Helder,

beide dorpen lagen in die tijd op een eiland men zou nu van een waddeneiland spreken.

Tijdens de Allerheiligenvloed van 1570 gingen beide dorpen Huisduinen en Helder verloren, de dorpen werden verder landinwaarts opgebouwd, door een zanddijk die werd aangelegd tussen Huisduinen en Callantsoog was het gebied geen eiland meer.

In de 19e eeuw maakte den Helder een grote bloei door, dankzij de aanleg van een marine haven waarin in de Franse tijd een begin was gemaakt en na 1815 verder werd uitgebouwd met werven.

Huisduinen bleef zelfstandig en kreeg een eigen fort "Kijkduin".

Zeker is dat er op 1598 een vuurbaak stond op het Kijkduin, aanvankelijk werd het s' winters gebruikt

na 1771 dagelijks het hele jaar door. 

Amsterdam was verantwoordelijk voor de waterweg markering rond het Marsdiep en zal de kosten van het vuurbaak hebben betaald.

In 1814 werd een nieuwe vuurbaak aangelegd die in 1822 werd vervangen door een vierkante toren op het fort "Kijkduin".

In 1877 werd de vuurbaak vervangen door een veel hogere toren op een locatie ten noorden van het Fort Kijkduin vlakbij Huisduinen.

Op 1 april 1878 werd het licht ontstoken, de zestien kantige toren is 57 meter hoog en lange tijd de langste vuurtoren van Nederland geweest vandaar de bijnaam "Lange Jaap".

In de beginjaren van de TV is de toren teven tv-mast geweest voor de ontvangst van Nederland 1, nadat de zendmast in Wieringen gereed was verviel deze functie.
In 1979 werd de Lange Jaap voorzien van radar.
Het licht van de vuurtoren heeft een bereik van 55 kilometer en is vanaf de waddeneilanden Texel en Vlieland goed te zien.

Europese ruimtevaart het begin.

lanceerbasis Kourou Frans Guyana

De Europese ruimtevaart organisatie ESA werd in 1975 opgericht.

De  ESA ontstond uit de ESRO European Space Research Organisation (de ESRO leverde tussen 1964 en 1975 raketten en satellieten aan de deelnemende landen) en de ELDO de European Launcher Development Organisation.

Er zijn landen die lid zijn van de ESA maar niet van de Europese Unie en omgekeerd in totaal gaat het om 22 landen plus Canada, Canada is een geassocieerd lid van de ESA.
Daarnaast zijn er nog 10 landen die willen worden toegelaten.
Ook zijn er landen die naast het lidmaatschap van ESA een eigen ruimtevaart programma hebben
zoals Italië en Frankrijk (CNES).
De officiële talen door ESA gebezigd zijn: Engels, Frans en Duits.

Bij de ESA werken meer dan 2.000 medewerkers en men heeft een budget van € 4,4 miljard,

het geld wordt door de lidstaten opgebracht daarnaast draagt de EU bij.

De ESA houdt zich bezig met bemande ruimtevaart door participatie in het internationale ruimte station ISS en het lanceren van onbemande ruimte missies naar de Maan en andere planeten,

de observatie van de Aarde, wetenschap en telecommunicatie.
Het hoofdkwartier van de ESA is gevestigd in Parijs Frankrijk.

De lanceerbasis van de ESA bevind zich in Kourou op Frans Guyana, ESTEC in Noordwijk Nederland is de grootste locatie en tevens het technische hart van ESA, ESOC het  mission control is gevestigd in Darmstadt Duitsland, het ESRIN voor de observatie van de aarde in Frascati in Italië, het EAC het centrum dat astronauten opleid voor ruimte missies is gevestigd in  Keulen Duitsland en tot slot het Europees centrum voor astronomie ESAC dat gevestigd is in Madrid Spanje. 

Jan Zoetelief Tromp vergeten schilder (slot).

periode Katwijk aan Zee

In 1896 werd hij lid van het kunstenaars genootschap Pulchri Studio een bolwerk van schilders van de Haagse School. Gedurende de periode 1893-1900 staat het menselijk figuur centraal in de aquarellen en schilderijen die Zoetelief dan produceert.                        
Een van die bekende schilders waar hij regelmatig op bezoek kwam was Bernard Blommers, daar leerde hij de dochter van Blommers, Marie leren kennen, zij trouwden in 1899, getuige was Hendrik Mesdag.
Hij werd steeds bekender en verkocht meer schilderijen.
Na enkele jaren laat het echtpaar een huis in Blaricum bouwen waar zij tussen vele andere kunstenaars van die tijd gingen wonen, zomers verbleef het echtpaar in Katwijk aan Zee waar Jan veel inspiratie opdeed.
In Blaricum worden vele boeren taferelen geschilderd en zijn zijn eigen kinderen figurant, tijdens deze periode neigt Zoetelief Tromp richting Larense School.
Ook krijgt hij in deze periode opdrachten voor de geïllustreerde weekbladen.
De banden met de Haagse school worden steeds nauwer, kunsthandelaren presenteerden het werk van Zoetelief Tromp steeds vaker met dat van de Haase School.                                                             In 1907 is hij vertegenwoordigd op de Biennale in Venetië.
Er volgt internationale erkenning: in 1904 de bronzen medaille van de Wereldtentoonstelling in St.Louis  en in 1915 de bronzen medaille op de International Panama Pacific Exposition.
Veel van zijn werk wordt in het buitenland verkocht en onder andere naar kunsthandelaren in London, New York en Montreal.
Tijdens de periode 1914-1918 gaat het bergafwaarts, de kunsthandel zakt ineen, het huis in Blaricum moet worden verkocht, in 1919 heeft men zich permanent in Katwijk aan Zee dan een kunstenaars bolwerk gevestigd, dat zelfde jaar ontving hij de ere medaille van de stad Amsterdam.
In Katwijk maakt hij het ontwerp voor het gebrandschilderd raam "de Klijnhaalder" voor de oude kerk in Katwijk aan Zee.
Hier schildert hij de bekende strandtaferelen, de visserij en met name de schelpenkarren.
Het wordt er in de wereld allemaal niet beter op na de beurskrach volgt er een diepe depressie, zaken waar de kunstenaars mede het slachtoffer van worden.
Het echtpaar Zoetelief Tromp vertrekt naar Frankrijk en wel naar een kippenboerderij "le Tournesol"
bij het plaatsje Breteuil sur Iton circa 100 kilometer ten westen van Parijs hun oudste zoon was hun al voorgegaan.
Vooral in het begin is het leven er vrij primitief.
Hier ging Jan ander werk schilderen: familie en kinderportretjes en bloemenstillevens, maar zowel de kunsthandel in Amsterdam als de salon in Parijs hadden liever het werk dat hij in Blaricum en Katwijk aan Zee had geproduceerd.
Zijn schilderij "Dans le Dunes" hing in 1930 in de salon Des Independants in Parijs , werd bewonderd maar.... niet verkocht.
De tweede wereldoorlog volgde al zijn kinderen op de jongste na waren elders, het waren moeilijke tijden voor het gezin, zijn vrouw Marie stierf in 1946.
Jan Zoetelief Tromp sterft op 28 september 1947, vergeten, hij wordt op het kerkhof bij Saint-Denis du Behelan begraven.

Oost Indische kers (Franse periode).

John Glenn een legende.

John Glenn 77 jaar  1998

Een voormalig astronaut die nog steeds tot de verbeelding spreekt is John Glenn.

John Herschel Glenn werd op 18 juli 1921 in Cambridge Ohio geboren, na de New Concord High School studeerde hij technische wetenschappen aan het Muskingum College.

In 1941 behaalde hij zijn burger vliegbrevet.

In de tweede wereldoorlog meldde hij zich in 1942 aan bij de Amerikaanse Marine Luchtvaart Dienst voor de opleiding tot vlieger tijdens zijn opleiding koos hij voor de vliegafdeling van het Amerikaanse marine korps, hij vloog gevechtsmissies in de Zuid Pacific en Noord China.

Gedurende de Koreaanse oorlog vloog hij tijdens zijn eerste rotatie 63 gevechtsmissies, tijdens een vlucht keerde hij terug met 250 kogelgaten in zijn vliegtuig.

Tijdens een uitwisseling met de USAF vloog hij nog eens 27 gevechtsmissies op de F-86 F Sabre.

In 1954 slaagde hij aan de marine test pilotenschool als testpiloot en vloog als zodanig de eerste supersonische transcontinentale vlucht van Los Alamitos Californië naar New York in 3 uur 23 min.

In 1958 ging de NASA op zoek naar toekomstige astronauten , uit 508 kandidaten werden er in de eind selectie zeven gekozen waar John Glenn er een was.

Glenn werd de eerste Amerikaan in een baan om de Aarde toen hij op 20 februari 1962 aan boord van de "Friendship" tijdens de Mercury-Atlas 6 missie werd gelanceerd.

Hij werd hiermee de vijfde mens in de ruimte en werd hiermee een held, na afloop kreeg hij een ticker tape parade in New York.

Hij raakte mede dank zijn politieke interesses bevriend met de familie Kennedy (en was erbij toen in 1968 Robert Kennedy werd vermoord).

John Glenn diende op 16 januari 1964 zijn ontslag in bij de NASA en stelde zich een dag later kandidaat voor de Democratische partij in de Senaat.

Van 1974 tot 1999 zou hij Senator voor Ohio in de Senaat blijven.

In 1976 was hij kandidaat voor de nominatie als vice-president voor de Democraten.

Op 29 oktober 1998 ging John Glenn opnieuw de ruimte in aan boord van de Space Shuttle Discovery (missie STS-95). Hij had enige jaren bij de NASA gelobbyd om als proefkonijn geriatrische tests te mogen ondergaan in de ruimte. Hij was meteen met 77 jaar de oudste mens in de ruimte. Na terugkeer van zijn 9 daags verblijf in de ruimte kreeg hij voor de tweede keer in zijn leven een ticker tape parade in New York. 

Naar John Glenn is een onderzoekscentrum een snelweg, verschillende scholen, en enkele schepen

vernoemd.

John Glenn is de oudste nog levende voormalige Senator in de V.S.   

Zoetelief Tromp een vergeten schilder.

Jan Zoetelief Tromp 1872-1947

De eerste keer dat ik oog in oog kwam te staan met het werk van Zoetelief Tromp is nu zo'n 20 jaar geleden tijdens een kort bezoek aan de dochter van Zoetelief Tromp, Marijke die toen in een verzorgingshuis in Zeist woonde.

Het prachtig natuurgetrouw en gedetailleerd werk, de vele lichte kleuren en vooral de strandtaferelen spraken mij zeer aan.

De strandtaferelen zou ik later nog menigmaal tegenkomen in de kaartenmolens in de boekwinkel!
Tot nu toe zijn er zo'n 550 werken van Zoetelief Tromp gecatalogiseerd; olieverf, aquarellen en tekeningen, men vermoed dat er in het buitenland nog een aantal onbekende werken aan de muur hangen.

Jan Zoetelief Tromp werd op 13 augustus 1872 in Batavia Nederlands Indië geboren, hij stamde uit een Fries geslacht. Zijn vader Soko Walle Tromp was bestuursambtenaar zijn moeder Henriette Zoetelief was in Yogyakarta geboren.

Jan was een moeilijk kind dat maar niet wou luisteren, tot men er bij toeval achter kwam dat hij niks hoorde. Zijn grootmoeder ontfermde zich over haar kleinzoon en nam hem mee naar Europa, samen bezochten zij tal van specialisten.

Zo kwam Jan  op de Inrichting voor Doofstommen te Rotterdam terecht, na de lagere school gingen grootmoeder en kleinzoon terug naar Indië.

Terug in Indië kwam men tot het besef dat Jan een vak zou moeten gaan leren, hij bleek goed te kunnen tekenen.

Uit dank voor wat zijn grootmoeder voor hem had betekend voegde Jan haar achternaam Zoetelief toe aan die van hem Tromp wat in 1886 wettelijk werd goedgekeurd.

Later dat jaar in 1886 ging de gehele familie terug naar Nederland.

Jan begon toen hij 13 jaar was zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te den Haag.

In 1893 slaagde hij voor het toelatingsexamen voor de Rijks Academie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam. August Allebè was daar zijn grote leermeester.
Na zijn studie vestigde Jan zich in den Haag waar hij werd opgenomen in een kring van bekende schilders. In 1893 werd hij lid van de kunstenaars vereniging Arti et Amicitia.
Wordt vervolgd. 

periode Blaricum

Vuurtorens in Nederland (7) IJmuiden.

lage en hoge vuurtoren IJmuiden

De geschiedenis rond de twee vuurtorens in IJmuiden is vrij recent en hangt nauw samen met de aanleg van het Noordzee kanaal in 1865.

Duizenden grondwerkers verdienden in die tijd daar hun brood met het handmatig uitgraven van het toekomstige kanaal tussen Amsterdam en de Noordzee.

De grondwerkers woonden met hun vrouw en kinderen in zelfgebouwde tijdelijke hutten nabij de werklocatie.

Bij het sluizencomplex ontstond een concentratie van dit soort "woningen", de start van een nederzetting die de naam IJmuiden kreeg, trok vissers en handelslieden aan.

Uiteindelijk is IJmuiden uitgegroeid tot een stad, een plaats waar het Noordzee kanaal via sluizen met de Noordzee is verbonden, een stad met hoogovens en wel vier havens en daarmee een van de grotere havens van Nederland.

In 1878 werden er twee gietijzeren vuurtorens ontworpen door de bekende vuurtoren ontwerper Q. Harder.

De torens moesten een lichtlijn vormen voor het in varen van het kanaal en werden rood geschilderd.

Later zijn er witte banden op aangebracht ter onderscheiding van de vuurtorens van Egmond aan Zee.

Toen in 1909 de vaargeul werd uitgediept en verbreed moest de buiten toren 10 meter worden verlaagd (dit gietijzeren gedeelte ging naar Vlieland waar het als vuurtoren dienst ging doen).

In die tijd werden beide torens weer roodbruin geschilderd, de buiten toren is in zijn geheel in 1966 40 meter zuidwaarts versleept.

Vanaf dat moment spreekt men van de Lage buiten toren en de Hoge binnen toren.
De hoge toren is 35 meter hoog en heeft tien verdiepingen en telt 159 treden het licht heeft een bereik van 32 kilometer de lage toren is 24 meter hoog heeft 5 verdiepingen en telt 88 treden.

Het skûtsje.

Skûtsjes

Het skûtsje is een Fries zeilschip of eigenlijk vrachtschip, het skûtsje vervoerde bulkgoederen, mest, aardappelen e.d.

Skûtsjes zijn vanaf de 18e eeuw tot circa 1930 gebouwd, de lengte varieert van 12 tot 20 meter,

de breedte van 3 tot 4 meter.

Al in de 20er en 30er jaren zijn er skûtsjes met hulpmotoren, pas na 1945 werden zeilen vervangen

door motoren of waren skûtsjes met beide uitgerust.

Met de komst van het binnenvaartschip verdween het skûtsje van het vrachttoneel.

Kenmerken skûtsje:

moet in Friesland gebouwd zijn

niet langer dan 20 meter zijn.

gebouwd zijn voor zeilend vrachtverkeer op het water.

mag slechts een mast hebben.

het schip moet twee zgn. zwaarden hebben.

de helmstok van het roer is vaak versierd met een opgezet stuk beschilderd hout.

De meeste skûtsjes zijn ondergebracht in twee stamboeken van het IFKS* 75 stuks, en het SKS**

14 stuks.

Jaarlijks worden er enkele voor Friesland belangrijke en voor de toeristen niet minder belangrijke

races gehouden een lust om te zien.

Het bekendst is het skûtsjesilen en de strontrace (als herinnering aan het mest vervoer over de Zuiderzee).

Dergelijke races werden al in de 19e eeuw georganiseerd, in de races van vandaag de dag komt een skûtsje uit voor een dorp of stad.
Naast races worden de schepen gebruikt voor rondvaarten en tochten op de Friese meren.

 * IFKS: de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen.
** SKS: Sintrale Kommisje Skûtsjesilen.