Vuurtorens in Nederland (6) Egmond aan Zee.

vuurtoren "van Speijk" Egmond aan Zee

In 977 liet de rentmeester van de abdij van Egmond een aantal huisjes voor vissersfamilies bouwen bij de zee, deze vissershuisjes groeiden in de loop van tijd uit tot het dorp Egmond aan Zee.

Egmond aan Zee werd een belangrijke vissersplaats, er werd met pinken en bomschuiten vanaf het strand gevist.

Toen de visserij in het begin van de 20ste eeuw stopte ging het dorp zich meer en meer op het toerisme richten.

In de middeleeuwen was de vierkante toren van de St. Agnes kerk het baken voor de vissers, s'nachts

werd hier een vuur ontstoken.

In 1743 verdween de toren en een deel van het dorp in de golven, i.p.v. de toren verscheen er een

grote houten kaap op het hoogste duin de "Kaperduin".

Tot in het begin van de 19e eeuw werden er rond Egmond aan Zee op twee bakens steenkool vuren gebrand. In 1823 werd voorgesteld een vuurtoren te  bouwen in 1832 werd het plan gewijzigd er zouden twee torens moeten komen ter onderscheid van de lichten bij den Helder en Scheveningen.

Ter nagedachtenis aan van Speijk moest er een monument worden opgericht, men kwam overeen dat het een vuurtoren zou moeten worden.

Uiteindelijk werd in 1838 bepaald dat de noordelijke toren in Egmond aan Zee tot monument zou moeten worden verbouwd, aan de voet van de toren werd een hardstenen graftombe gebouwd bekleed met natuurstenen platen en een aantal gedenkplaten.

Beide vuurtorens werden in 1849 rood geschilderd, de "van Speijk" toren werd later wit gepleisterd.

In 1870 kreeg IJmuiden ook twee vuurtorens die van Egmond kregen nu ter onderscheid rode ruiten, de lichten waren nu slecht te zien de "van Speijk" toren kreeg toen toch weer gewoon glas.

Het licht van de zuidelijke toren werd in 1891 gedoofd, in 1915 werd de toren gesloopt.

In 1921-1922 werd de van Speijk toren ingrijpend verbouwd.

De omloop werd in 1967 tijdens een verbouwing omgevormd tot uitkijkpost, de schuin staande ramen vormen een opvallend detail.

De windwijzer in de vorm van een zeemeermin siert het dak van de vuurtoren. 

Sedert 1994 is de toren van 37 meter niet meer bemand.
Het zicht van het vuurtorenlicht bedraagt bij helder weer 31 kilometer.

De "van Speijk" vuurtoren is de enige vuurtoren annex monument in Nederland. 

Vuurtorens in Nederland (5) Noordwijk.

vuurtoren Noordwijk

Rond het jaar 1200 vestigden zich de eerste vissers op een plek dat nu Noordwijk heet.

Er ontstond een kleine nederzetting, men voer vanaf het strand met een vissersvloot van circa 40 schepen een haven was er niet.

Na regeringsmaatregelen: beperking van de haringvisserij in o.a. Noordwijk en Katwijk, om andere plaatsen een kans te geven, telde de vloot nog maar 16 bomschuiten, in 1913 was het gedaan met de visserij, intussen was Noordwijk vanaf de tweede helft van de 19e eeuw een badplaats in wording geworden wat heden ten dage is uitgegroeid tot een volwaardige badplaats.

In 1444 werd in Noordwijk een vuurboet aangelegd op kosten van de kerk, de schippers moesten jaarlijks aan het onderhoud hiervan meebetalen, het zgn. vuurgeld.

In 1716 verdween de vuurboet tijdens een storm onder de golven, een nieuwe vuurboet werd met behulp van een lening uit Katwijk bekostigd, in 1811 werd de vuurboet afgebroken.

Pas in 1854 kwam er een visserslicht; een grote lantaarn op de kap van een vierkant stenen gebouw.

In 1906 werd er door het Rijk een plan voor de verbetering van de kustverlichting opgesteld, daarin werd bepaald dat er tussen Scheveningen en IJmuiden een kustlicht moest komen.

In 1922 werd met de bouw begonnen, de toren werd opgetrokken uit gewapend beton en donkere

Franse gevelklinkers.

Op 1 augustus 1923 werd het gevellicht ontstoken, de gevelklinkers werden, vanwege vochtproblemen, van een witte pleisterlaag voorzien.

In 1953 werd Noordwijk een kustwachtstation, op 15 meter hoogte werd toen een uitkijklokaal gebouwd  en werd toen bemand door drie personen die in twee ploegen werkten.

Sinds 1988 is de toren niet langer bemand en werkt alles automatisch.

De geheel witte toren van zes verdiepingen, die 33 meter hoog is, heeft een prominente plaats

aan de Wilhelmina boulevard aan het Vuurtoren plein het vuurtoren licht is in een cirkel van 33 kilometer goed te zien.

Vuurtorens in Nederland (3) Urk.

Vuurtoren Urk 2015 (27 meter)

Urk was lang van groot belang voor de scheepvaart op de Zuiderzee nu het IJsselmeer.
Vanaf Amsterdam koersten de handelsschepen eerst aan op Urk, om vlak voor Urk naar het noorden af te slaan.
Overdag werd de kerktoren van Urk gebruikt als baken, s' nachts werd,althans als er Urker vissers op zee waren, er een vuur brandend gehouden.
De burgemeester van Amsterdam liet daarop in 1617 een vuurbaak bouwen (vierkant met een kolenvuur), het onderhoud kwam voor rekening van het college van Pilotage, waar ook de bakens van Marken en Enkhuizen onder resulteerden.
Het kolenvuur werd in 1809 vervangen door een lantaarn met olielamp, door afkalving moest in 1837
landinwaarts een nieuwe vierkante houten baak met lantaarn worden gebouwd.
De huidige vuurtoren werd in 1844 gebouwd, in 1899 werd de toren met vijf meter verhoogd, in 1918 werd een misthoorn aangebracht die tot 2001 dienst deed.
De toren werd vanaf  1972 geheel gerestaureerd en werd in 1980 Rijksmonument.                                 De toren werd in 1988 geautomatiseerd, de lichtwachter  ging met pensioen.
Ondanks zijn pensionering doet hij nog onderhoud aan de toren en de optiek.
s' Zomers verzorgt hij nog af en toe rondleidingen, op de beneden verdieping is een kleine expositie.
Wandelend over de Staverskade, die gedeeltelijk langs de vuurtoren loopt en kijkend naar het westen, heb je nog een beetje het eiland gevoel dat eigenlijk bij Urk past en sinds 1939 tot het verleden behoort.

Vuurtorens in Nederland.(1)

de Ven, Enkhuizen

Als wij aan de kust verblijven proberen wij als dat mogelijk is een vuurtoren te bezichtigen (meestal de buitenkant), de omgeving van een vuurtoren is veelal een garantie voor ongerepte natuur, en met een beetje geluk is het wel eens mogelijk een dergelijke vuurtoren te beklimmen waarbij het uitzicht onbegrensd is.

Begin juni dit jaar bezochten wij de Ven aan de Oosterdijk nabij Enkhuizen.

In 1700 werd hier een baak opgericht ter markering van de vaarroute van het IJ bij Amsterdam

naar de rede van Texel en of naar het Vlie, duizenden schepen maakten hier toentertijd jaarlijks gebruik van.

De schippers betaalden een belasting voor het onderhoud van dergelijke bakens, als bewijs dat men

betaald had werden er bakenloodjes verstrekt.(kwitanties konden nat worden!)

In 1834 werd de toren verbouwd en eind 1800 zelfs enigszins verhoogd, de olielamp maakte plaats voor de gloeilamp.

In 1966 werd de toren voor het laatst gerestaureerd en werd Rijksmonument, de vuurtorenwachter verdween door automatisering.
Vanaf de dijk die naast de vuurtoren ligt heb je een prachtig zicht op het IJselmeer.